De onrust op het stadhuis gaat om als intimiderend ervaren leiderschap van de wethouders Annemieke Messelink-Dijkstra, Dennis Grimbergen en Piet van Dijk. Dat blijkt uit een reactie van leidinggevende ambtenaren, verwoord in een brief aan de gemeenteraad en gemeentesecretaris Carla Swart.

Deze drie zijn ook de collegeleden die een onderzoek naar het functioneren van het ambtenarenapparaat eisen; Messelink-Dijkstra en Grimbergen zijn de twee wethouders tegen wie burgemeester Mieke Baltus een integriteitsonderzoek laat uitvoeren. Zo'n onderzoek hoeft niet te gaan over strafbaar gedrag, ook intimiderend gedrag zoals waarover ambtenaren nu klagen, kan eronder vallen. De brief van de ambtenaren was vertrouwelijk, maar Omroep Flevoland beschikt erover. Ambtelijke adviezen zouden worden genegeerd en soms zouden ambtenaren zelfs onder druk worden gezet om een advies te herschrijven in een richting die de wethouder beter uitkomt.

Bijval voor wethouders

De drie bij het conflict betrokken wethouders krijgen bijval van een voorganger, David de Vreede. Hij zegt in de Stentor dat ook hij indertijd te maken had met onbekwaamheid van en tegenwerking door ambtenaren. “In 90 procent van de gevallen gaat de samenwerking goed. Maar er was een kleine groep leidinggevende ambtenaren en ambtenaren in het algemeen die de grenzen opzochten er er overheen gingen.’’

Dat zou onder meer hebben geleid tot de problemen bij het project Eurotower, de verbouwing van het kantoorpand op het Noorderwagenplein tot appartementencomplex, dat moest worden opgeschort toen bleek dat er werd gewerkt onder gevaarlijke omstandigheden door illegale arbeidsmigranten, die er ook nog eens illegaal waren gehuisvest.

'Wethouder slechts voorbijganger'

Wrijving tussen wethouders en ambtenaren is niet abnormaal, maar het is wel uitzonderlijk dat die leidt tot een dergelijk groot conflict. Ambtenaren moeten wethouders durven tegenspreken, schreef de organisatie Wethoudersvereniging een paar jaar geleden in een rapport over 'tegenmachten' in het openbaar bestuur, maar het komt volgens de opstellers van dat rapport ook voor dat een ambtenaar 'een wethouder toefluistert dat die slechts een voorbijganger is'.

En uniek is een conflict zoals het huidige in Lelystad nu ook weer niet. Anderhalf jaar geleden bijvoorbeeld rolden er koppen in Houten. Maar nog groter is de overeenkomst met een affaire afgelopen najaar in de gemeente Twenterand. Ook daar werden twee wethouders ervan beschuldigd ambtenaren te intimideren en ze onder druk te zetten op adviezen te herschrijven.

Spoeddebat

Een meerderheid van de gemeenteraad, bestaande uit PvdA, GroenLinks, CDA, SP, D66, Gemeente Belangen Lelystad, Mooi Lelystad en Jong Lelystad, wil morgen tijdens de raaadsvergadering een spoeddebat.  Ze willen ook weten waarom de raad niet eerder bij de problemen is betrokken.