Wat begon met een bijeenkomst van zo'n zestig enthousiaste inwoners in een zaal van het stadhuis van Lelystad, groeide uit tot een vaste waarde binnen het openbaar vervoer. De Buurtbusvereniging Lelystad viert dit jaar haar tienjarig bestaan, met onder andere het uitbrengen van een jubileumboekje. Dagelijks zorgen tientallen vrijwilligers ervoor dat wijken zonder regulier busvervoer toch verbonden blijven met station, centrum, scholen en voorzieningen. Ook in Dronten blijkt het concept een groot succes.

Op 13 oktober 2016 werd de Buurtbusvereniging Lelystad opgericht. Enkele maanden later, in januari 2017, reden de eerste buurtbussen door de stad. Volgens oud-voorzitter Pieter Cassé was de belangstelling vanaf het eerste moment groter dan verwacht. "Er waren tussen de zestig en zeventig mensen aanwezig bij de oprichtingsbijeenkomst. Daar hadden we echt niet op gerekend," vertelt hij.

Het initiatief ontstond nadat bewoners van onder meer Golfpark, Parkhaven en later Buitenhof aandrongen op beter openbaar vervoer. Reguliere buslijnen reden niet door deze wijken omdat het aantal reizigers daarvoor te beperkt was. De buurtbus bood een oplossing. Met de lijnen 9 en 10 rijden de buurtbussen nu ieder uur, tussen 7 uur ’s ochtends en 8 uur ’s avonds. Dat doen ze van maandag tot en met zaterdag.

Wat is een buurtbus?

Een buurtbus is onderdeel van het reguliere openbaar vervoer, maar wordt bestuurd door vrijwilligers. Het concept bestaat al sinds de jaren zeventig en wordt ingezet op plekken waar onvoldoende reizigers zijn voor een gewone stads- of streekbus. In Nederland zijn inmiddels ongeveer 250 buurtbusprojecten actief. De buurtbus mag maximaal acht passagiers meenemen. Chauffeurs hebben daardoor alleen een B-rijbewijs nodig, aangevuld met een medische keuring en een korte interne opleiding. De dienstregeling staat gewoon in OV9292 en reizigers kunnen via de ticketbox in de bus betalen met ov-chipkaart en bankpas.

Meer dan twintigduizend reizigers per jaar

De Lelystadse buurtbus groeide de afgelopen jaren uit tot een succes. In 2024 maakten 21.232 reizigers gebruik van de dienst, gevolgd door 20.016 reizigers in 2025. Daarmee wordt ruimschoots voldaan aan de landelijke norm van ongeveer 400 passagiers per maand die nodig is om een buurtbusproject levensvatbaar te houden. Vooral de wijk Buitenhof zorgt regelmatig voor volle ritten. Daar melden zich tijdens de ochtendspits meestal meer reizigers dan de acht beschikbare zitplaatsen. Om dat op te lossen, wordt op in de vroege uurtjes een extra busje ingezet.

Vrijwilligers zijn de motor

Achter de buurtbus schuilt een organisatie van ongeveer vijftig vrijwilligers. Volgens Cassé zijn minstens 46 chauffeurs nodig om de huidige dienstregeling van 23 diensten per week betrouwbaar uit te voeren. Om vakanties, ziekte en andere omstandigheden op te kunnen vangen, zijn er in de praktijk ongeveer vijftig mensen nodig om het schema het hele jaar rond te kunnen vullen. Onder de chauffeurs bevinden zich gepensioneerde vrachtwagenchauffeurs, ondernemers, oud-ambtenaren, taxichauffeurs en mensen die het werk combineren met een baan. De oudste vrijwilliger in Dronten is zelfs 81 jaar.

Het jubileumboekje omschrijft de buurtbus als 'een busmaatschappij in mini-formaat', waarbij veel meer mensen betrokken zijn dan alleen de chauffeurs. Ook planners, instructeurs, coördinatoren en vrijwilligers die de bus schoonhouden spelen een belangrijke rol.

Volgens Cassé zit de kracht van de buurtbus niet alleen in het vervoer, maar vooral in het persoonlijke contact. "Mensen die naar het crematorium moeten, zetten we als het nodig is even voor de deur af. Die hebben het al zwaar genoeg." Die betrokkenheid komt vaker terug. Chauffeurs helpen reizigers die slecht ter been zijn of wijzen toeristen de weg. In het jubileumboekje wordt beschreven dat chauffeurs soms een kleine omweg maken om mensen dichter bij hun bestemming af te zetten.

Gevraagd naar hoe de buurtbus zich door het steeds drukkere verkeer in Lelystad moet manoeuvreren vertelt Cassé dat het vooral rondom het station soms lastig is, “de gemeente heeft daar afgelopen jaren veel doorgaand verkeer doorgelaten, hopelijk gaat het beter nu de rotonde weg is en de verkeerlichten er staan.”

Nauwe band met Dronten

Ook in Dronten blijkt de buurtbus een schot in de roos. De Drontense buurtbus bestaat inmiddels drie jaar en vervoert ongeveer 46.000 passagiers per jaar. Opvallend genoeg zijn het niet alleen ouderen die gebruikmaken van de dienst. "We dachten vooraf dat vooral senioren zouden instappen, maar we zien juist veel jongeren," zegt secretaris Piet Ijmker. De bus rijdt in Dronten een route van ongeveer 26 kilometer en wordt ondersteund door 56 vrijwilligers. Net als in Lelystad rijden zij doorgaans één of twee diensten per week van ongeveer drie uur.

Tussen de buurtbusverenigingen van Lelystad, Dronten en Kampen bestaat nauw contact. Besturen komen regelmatig bij elkaar om ervaringen uit te wisselen. Volgens Ijmker heeft Dronten veel gehad aan de kennis die eerder in Lelystad en Kampen werd opgedaan.

Hoewel vervoerder EBS heeft aangekondigd de concessie niet te willen uitdienen, verwachten de buurtbusverenigingen geen directe gevolgen voor hun dienstverlening. De provincies Flevoland, Gelderland en Overijssel zijn namelijk opdrachtgever van het openbaar vervoer in de concessie IJssel-Vecht. Zij bepalen hoe het openbaar vervoer wordt georganiseerd en zorgen ervoor dat het vervoer blijft doorrijden, ook als de concessiehouder verandert. "De provincie staat garant," zegt Ijmker. "Wij verwachten daarom geen gevolgen voor de buurtbus." Cassé deelt die verwachting. Volgens hem is de buurtbus inmiddels zo'n belangrijke schakel geworden in het openbaar vervoer dat deze niet meer weg te denken is uit het straatbeeld.

Feestelijk jubileum

Op 23 oktober wordt het tienjarig bestaan van de Buurtbusvereniging Lelystad gevierd met een bijeenkomst waarbij vrijwilligers, oud-chauffeurs en andere betrokkenen samenkomen. Tijdens die gelegenheid wordt ook het jubileumboekje uitgereikt, waarin de geschiedenis van de vereniging uitgebreid wordt beschreven. De uitgave kwam mede tot stand dankzij financiële steun van de gemeente Lelystad. Oud-voorzitter Cassé kijkt met trots terug op de afgelopen tien jaar. "Het begon met een idee om een paar wijken bereikbaar te houden. Dat er nu jaarlijks meer dan twintigduizend mensen gebruik van maken, laat zien hoe belangrijk de buurtbus voor onze stad is geworden."