Binnen een paar weken een plan voor de komende vier jaar, waarschijnlijk weer in de vorm van een raadsakkoord. Heikel punt: de financiën. Wat voor verkiezingbeloften er ook zijn gedaan, naast bezuinigingen kan lastenverzwaring voor de burger niet worden uitgesloten. Die voorlopige conclusie kwam zaterdagmiddag naar voren in het duidingsdebat dat Radio Lelystad hield met elf van de dertien (deels nieuwe) fractievoorzitters in de bibliotheek. Forum voor Democratie en ChristenUnie hadden gemeld te zijn verhinderd.

In een duidingsdebat praten fracties over de vraag hoe op grond van de verkiezingsuitslag het bestuur er voor de komende periode moet uitzien. Het officiële van de nieuwe gemeenteraad is 7 april.  

Het initiatief ligt bij Murat Aktan van JongLelystad, die van vier naar zes zetels ging en daarmee nu de grootste fractie leidt. Hij voert volgende week gesprekken met zijn collega's. Die worden begeleid door een externe bestuursdeskundige, Peter Teesink van adviesbureau BMC, tot een paar maanden geleden gemeeentesecretaris van Amsterdam. Die andere fracties hebben al laten weten dat ze Aktan steunen.

Aktan toonde zich zaterdag (net als zijn collega's overigens) voorzichtig. Hij hamerde op samenwerking, op het vermijden van beloftes die niet kunnen worden waargemaakt en dus op een deugdelijke financiële onderbouwing. Echte tegenwerpingen kreeg hij niet. Wel zei Ashwin van Stormbroek van de PVV dat hij niet in een coalitie zou gaan zitten met een programma met stijgende lasten, maar later erkende hij dat die misschien niet te vermijden zijn. Ook de VVD erkende bij monde van leider Marten Tilstra er niet omheen te kunnen: "We moeten realistisch zijn."

Versnippering

En een coalitie, met als tegenpool dus een oppositie, lijkt ook niet erg voor de hand te liggen. Niemand sluit die uit, maar de voorkeur voor een raadsakkoord, waarbij vooraf zoveel mogelijk overeenstemming wordt bereikt en de wethouders niet partijgebonden zijn, overheerst. Daarbij speelt ook de versnippering van de raad een rol; ook voor een coalitie is een fiks aantal partijen nodig.  "Het zou anders zijn geweest als we tien zetels hadden gehad," zei Aktan. "Maar enige vorm van nederigheid past ons. Zes zetels is veel, maar niet superveel." 

Hij wierp zich daarbij meermaals op als degene die links en rechts met elkaar kon verbinden, hij gebruikte op een gegeven moment daarvoor het woord lijmen. Raadsverslaggever en gespreksleider Kees Bakker: "Ik krijg de neiging u meneer Jetten te noemen." 

Uitvallers

Het raadsakkoord van de afgelopen periode (het eerste in Lelystad, dat daarmee in de landelijke voorhoede zat) kwam destijds moeizaam tot stand, telde onderweg een paar uitvallers en leidde volgens de meeste betrokkenen wel tot een betere sfeer, maar niet tot andere besluitvorming. Maar we hebben ervan geleerd, betoogde Aktan, die fouten maken we niet meer en we kunnen nu ook veel sneller zijn, hij wil 'binnen enkele weken met iets komen'' . Wederom kwam er geen tegenspraak. Heel stellig was Fred Wilcke van de InwonersPartij, de afgelopen periode vicevoorzitter van de raad: "Bij een coalitie voorzie ik toch gewoon weer twee kampen die elkaar de tent uitvechten."

Snelheid is wel nodig, hielde medegepreksleider Jop Fackeldey de betrokkenen voor; kort voor de verkiezingen stapten drie wethouders op. Het college bestaat nu uit de burgemeester en de laatst overgebleven wethouder en is daarmee vleugellam. Aktan stelde daartegenover dat het niet gaat om een kortetermijnoplossing, maar om beleid voor een periode van vier jaar. Die collegecrisis wordt overigens niet toegeschreven aan het raadsakkoord.

Uitsluiten

Dat de omgangsvormen in de Lelystadse politiek de afgelopen vier jaar sterk zijn verbeterd (na een periode daarvoor die berucht was), bleek toen eventueel uitsluiten van uiterst rechts op tafel  kwam. Jong Lelystad doet dat sowieso niet. En GroenLinks-PvdA volgde ook hier de Lelystadse lijn van lief zijn voor elkaar.  "We hebben een goede verstandhouding gehad," zei fractieleider Iris Brouwer-Vink, kijkend in de richting van de PVV-voorman. "We hebben prima samengewerkt," bevestigde die. Maar als er geen raadsakkoord komt, samen in een college zitten - dat leek beiden op grond van inhoudelijke verschillen lastig.